ผู้แต่ง ที่มา และจุดประสงค์

นายชิต บุรทัต

เป็นบุตรของนายชูและนางปริก สกุลเดิม “ชวางกูร” เป็นศิษย์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นกวีมีชื่อเสียงในสมัยรัชกาลที่ 6 และมีความสามารถโดดเด่นในการแต่งฉันท์

ผลงานสำคัญคือ “สามัคคีเภทคำฉันท์” แต่งเมื่อ พ.ศ. 2457 ขณะเป็นสามเณรอายุ 18 ปี

“สามัคคี” หมายถึงความพร้อมเพรียงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ส่วน “เภท” หมายถึงการแตกแยก ดังนั้น “สามัคคีเภท” จึงหมายถึง “การแตกความสามัคคี”

ได้เค้าโครงจากนิทานสุภาษิตเรื่อง “โทษของการแตกความสามัคคี” ซึ่งเรียบเรียงจากอรรถกถาสุมังคลวิลาสินี ทีฆนิกาย มหาวรรค

ในสมัยรัชกาลที่ 6 มีเหตุการณ์สำคัญ เช่น สงครามโลกครั้งที่ 1 และกบฏ ร.ศ. 130 เกิดความตื่นตัวทางความคิดและความเห็นทางการเมืองแตกต่างกันหลายฝ่าย วรรณคดีเรื่องนี้จึงมุ่งปลูกใจให้เห็นความสำคัญของความสามัคคีต่อความมั่นคงของบ้านเมือง

ใช้ฉันท์ 19 ชนิด และกาพย์ฉบัง 16 เพื่อชี้ให้เห็นความสำคัญของการรวมเป็นหมู่คณะ การเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน การป้องกันรักษาบ้านเมือง และโทษของการแตกความสามัคคี